TIN KHOA HỌC
Đang tải...

GS.TSKH Trần Kim Thạch - Người biến đất thành đá

Thảo luận trong 'Địa chất và con người' bắt đầu bởi Nguyentrian, 7/9/17.

  1. Nguyentrian

    Nguyentrian Level 6 Thành viên chính thức

    421
    439
    63
    Trường:
    ĐH KHTN TPHCM
    lâu lắm rồi mới lên diễn đàn...
    Những mẫu thử nghiệm cứng như đá, phẳng lì, đủ màu sắc, có thể thay cho gạch lát nhà, trải đường và thay cả vải địa chất làm lưới nuôi tôm!... Đó chỉ là một phần trong công trình nghiên cứu trường kỳ của GS Trần Kim Thạch, với ước mơ biến bụi sét thành... đá bằng cách đơn giản nhất.
    tkt-1348692063_480x0.
    Giáo sư Trần Kim Thạch.

    Khái niệm đất-sét-hóa-đá-cứng bắt đầu đến với ông từ buổi nói chuyện của GS Plattfort (Đại học Brussels - Bỉ) tại An Giang với đề tài polymer-hóa chất vô cơ: bỏ đất sét vào trong chậu, đổ nước quấy đều thành một chất lỏng sền sệt. Quấy trong khoảng nửa giờ, sau đó pha thêm một dung dịch vào, bắc lên bếp ga quậy tiếp cho chất sệt trộn đều với hóa chất rồi đổ vào khuôn. Đợi nó nguội đi và hóa cứng, có thể đúc thành tượng, làm chữ nổi... Dung dịch đó là gì? Đó là còn một bí mật.

    Từ kinh nghiệm dân gian

    "Năm 1994, tôi bắt đầu làm thí nghiệm ở nhà bếp của mình, mất hơn nửa năm mà chẳng đạt kết quả gì", GS Thạch kể.

    gach2-1348692063_480x0.
    Một số mẫu đất sét hóa đá của Giáo sư Trần Kim Thạch.

    "Tôi chợt nhớ đồng bào ta cũng thường nhồi đất sét với vôi tôi và nước ót (nước lấy ở ruộng muối sau khi khai thác muối), đem phơi nắng thì đạt được một khối đất khá cứng. Tại sao mình không bắt đầu từ kinh nghiệm này? Tôi chuyển qua thử nghiệm với đất sét, thực hiện rất nhiều kiểu pha trộn với tỷ lệ đất sét, vôi, nước ót cho từng loại đất sét khác nhau để rồi tìm ra một đáp số: Chỉ sau 7 ngày đã cho ra những khối đóng rắn chịu được độ nén khoảng 3kg/cm2 và không tan trong nước nữa, sau 28 ngày thì đạt được độ nén 10 - 20 kg/cm2. Thử dùng máy đánh trứng để trộn kỹ hơn, đem ép chặt và phơi nắng thì độ chịu nén tăng đến 30%. Như vậy, ngoài yếu tố hóa chất (vôi, nước ót) còn có 3 yếu tố quan trọng: trộn, nén, phơi. Vào đầu năm 1999, tôi đạt được các kết quả mong muốn với đất cao lanh thuần chất, không pha lẫn đất nào khác.
    Thử thay vôi bằng magie oxit (MgO), kết quả thật bất ngờ: Hỗn hợp hóa cứng nhanh hơn và cho ra sản phẩm rất đẹp. Đã có thể làm được tượng nhỏ, tượng lớn, có hoặc không pha màu... Song có lẽ việc polymer hóa không tạo được sản phẩm song toàn như đá kết tinh từ đất nóng chảy: Nó chỉ bằng một thứ phiến đá cứng argillite (đá đất sét) của thiên nhiên. Mặt khác, nếu chỉ thành công trong phòng thí nghiệm thì đó là một trò xa xỉ. Vậy tôi làm đá này để làm gì và cho ai?"

    Thành sản phẩm ứng dụng

    Đầu năm 2000, ông đi thực địa lấy mẫu, lập bản đồ sử dụng đất để hóa đá: Đất TP Hồ Chí Minh có thể làm sân phơi, nền nhà... Đất sét ở bờ sông Đồng Nai để làm gạch tàu không nung và gạch trang trí vách. Đất đỏ của Dầu Giây, Long Khánh có thể làm đá cao su, dẻo, nhẹ... Rồi nhiều loại đất khác có thể làm đá như ở Trị An, Sông Bé, Tây Ninh, Phước Bình, đồng bằng sông Cửu Long... Thành công từ phòng thí nghiệm đã được kiểm chứng trên thực tế.

    Chẳng hạn như loại gạch tàu không nung, làm theo kiểu polymer hóa: không những sắc nét, ấm mầu mà còn đạt được độ cứng như gạch bông, bóng loáng hơn, lại rút nước khô ráo luôn như gạch tàu! Từ loại gạch này, có thể nghĩ đến việc đến gạch lỗ cho vách, gạch trang trí, ống xối, mương nước ở nông thôn...

    Ông Thạch tâm sự: "Ước mơ đầu tiên của tôi là đồng bào xa xôi ở đồng bằng sông Cửu Long có nền nhà tự tay làm lấy, bền mãi theo thời gian, ráo nước ngăn phèn, sạch sẽ quanh năm. Sau đó đến sân phơi nông sản như lúa, bắp, cà phê, tiêu... là những sân phơi không có xi măng làm hại mùi, rất cần thiết cho các vùng sâu. Nó có thể bị lũ ngập tràn mà không hỏng, chịu đựng được mưa nắng mà không rã. Giá thành không đáng là bao ngoài một chút phụ gia và công sức. Nếu giá một bao 50kg (kèm một gói phụ gia nhỏ) chỉ bằng phân nửa xi măng lại có kết quả tương đương với xi măng thì đường nhỏ ở mọi nơi của nông thôn sẽ được xử lý tốt, cùng lúc với phá bỏ cầu khỉ. Nhu cầu này lớn lắm.

    Tôi từng thấy bà con nhập vải địa chất với giá 30.000 đồng/m2 để trải đáy ao nuôi tôm, mà cứ hai năm lại phải thay lưới một lần. Nếu lót đáy bằng đá cùng chất lượng mà giá thành thấp chỉ bằng phân nửa hay một phần ba thì lợi cho nhà sản xuất rất nhiều".
     
    #1
  2. Đang tải...


  3. Nguyentrian

    Nguyentrian Level 6 Thành viên chính thức

    421
    439
    63
    Trường:
    ĐH KHTN TPHCM
    lâu lắm rồi mới lên diễn đàn...
    Trích Báo Đất Việt

    Một số người nhớ lại: năm 1975, thay vì ra nước ngoài, nhà địa chất Trần Kim Thạch đã chọn con đường ở lại đất nước…“Cả đời, tôi chỉ thấy ba tôi khóc hai lần. Một lần khi đất nước chấm dứt chiến tranh, thống nhất đất nước năm 1975. Một lần là trước lúc lâm chung vài ngày khi ông không thể cầm nỗi cây bút để viết điều mình đang trăn trở với khoa học”, anh Trần Lãnh Nam, con trai của GS TS Thạch bùi ngùi nhớ lại.


    Là tiến sĩ ở tuổi 27

    Năm 1964, sau khi tốt nghiệp tiến sĩ tại ĐH Reading (Vương quốc Anh), lúc mới 27 tuổi, ông Trần Kim Thạch về nước và được tín nhiệm làm Trưởng ban địa chất, thuộc ĐH đường Sài Gòn lúc bấy giờ (là người Việt đầu tiên làm trưởng ban). Trong khoảng thời gian hơn 10 năm từ 1964 – 1975, ông Kim Thạch đã hướng dẫn bảo vệ cho 11 tiến sĩ kỹ sư ngành địa chất, cùng hơn 60 địa chất “thâm cứu” (tương đương trình độ thạc sỹ bây giờ). Đến hôm nay, con số đó đã gấp hơn nhiều lần. Học trò của ông giờ có mặt khắp cả trong và ngoài nước.

    Sinh viên ngành địa chất miền Nam trước đây và bây giờ không thể thiếu những sách “gối đầu giường” do thầy Thạch soạn thảo, như: Căn bản địa chất học; Căn bản địa tầng học; Cổ sinh vật; Khoáng sản miền Nam Việt Nam... PGS TS Nguyễn Thị Ngọc Lan, khoa địa chất, ĐH Khoa học Tự nhiên TP HCM cho biết, khắp vùng Đông Nam bộ, Tây Nam bộ không đâu là thiếu dấu chân thầy, cả dải đất miền Trung cũng thế.

    PGS TS Nguyễn Thị Ngọc Lan nhớ lại: “Trước 1975, tôi đang là sinh viên ngành hóa, trong một môn học được nghe thầy giảng về địa chất, tôi khoái quá và xin chuyển qua học địa chất và theo nghề này cho đến nay”.

    Giảng viên Nguyễn Hữu Phước, nguyên là tiến sỹ đệ tam cấp trước năm 1975 nhớ lại, trước khi “thuyết kiến tạo” ra đời, thầy muốn áp dụng trong giảng dạy, nghiên cứu tại Việt Nam ngay sau ngày thống nhất. Bị rất nhiều người phản đối, nhưng đến bây giờ đây là môn học mở ra cách tiếp cận, nghiên cứu không thể thiếu với bất kỳ một sinh viên ngành địa chất.



    post-1643-0-83742800-1306919717.


    GS TS Trần Kim Thạch (người thứ 3 từ phải qua) lúc sinh thời. Ảnh: Tư liệu




    Biến đất thành đá

    Trước ngày giải phóng Sài Gòn, có người thu xếp cho thầy Thạch một chiếc máy bay để cùng đi ra nước ngoài, nhưng thầy đã chọn Việt Nam. Ông Nguyễn Bình Mai, nguyên Giám đốc Khu công nghệ cao TP HCM bùi ngùi nhớ lại: “Thầy Thạch không chỉ trăn trở về khoa học, mà còn đau đáu về nỗi đau đất nước chia đôi”. Ông Mai kể, trước 1975, khi sinh viên học sinh miền Nam xuống đường biểu tình, bị cảnh sát vây bắt chỉ cần chạy vào trường, vào khoa của thầy là được thầy che chở.

    Sau ngày đất nước thống nhất, với muôn vàn khó khăn của thời bị cấm vận, đến chính sách “ngăn sông, cấm chợ”, thầy Thạch đã cho ra đời nhiều công trình khoa học mang tính ứng dụng cao như: tìm nguồn phân lân trong tự nhiên vùng Kiên Giang; khai thác vỉa nước ngọt đầu tiên ở Bưng Phèn, Củ Chi; tìm kiếm nguyên liệu chế biến dung dịch khoan, phục vụ cho thăm dò dầu khí; tìm nguồn đá vôi cho sản xuất xi măng ở vùng Bình Long (sắp khai thác); biến đất thành đá để bà con nông dân làm sân phơi, nền nhà, đường sá rắn chắc gần ngang bằng với vữa xi măng; khảo sát địa chất vị trí đặt vai đập thủy điện Trị An…

    GS-TS Trần Kim Thạch sinh 1/1/1937 tại vùng Nam Ô, huyện Hòa Vang (nay là quận Liên Chiểu), thành phố Đà Nẵng. Ông đậu tiến sĩ tại ĐH Reading (Vương quốc Anh) năm 1964. Sau đó, về giảng dạy với chức danh trưởng ban địa chất, ĐH đường Sài Gòn đến năm 1975. Từ sau đất nước thống nhất đến năm 1985, làm Trưởng khoa địa chất, ĐH Tổng hợp TP.HCM (nay là ĐH Khoa học tự nhiên) và sau đó là chủ nhiệm bộ môn trầm tích đến năm 2003. Năm 1986, ông là một trong 6 người phía Nam được phong hàm giáo sư của nước Việt Nam thống nhất. Ông còn là cố vấn khoa học cho cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, sau năm 1975. Ông mất lúc 11h45 ngày 28/7 và sẽ được đưa hỏa táng tại nghĩa trang Bình Hưng Hòa sáng 31/7.


    Võ Ánh





    Thơ tưởng niệm Giáo sư Trần Kim Thạch : Đá về với Vàng - Vàng về với Đá ....


    « Mỗi sáng mai khi thức dậy, hàng triệu Người Việt Nam đang trông chờ vào các món thực phẩm hằng ngày.

    Vậy nên mỗi trò hãy tự ý thức về ý nghĩa của việc tìm ra những phương pháp cải tạo đất đai để phục vụ Con Người.… »


    ( Trần Kim Thạch )


    Người - biến đất thành đá - về cát bụi
    Đất Mẹ ơi ! Xin gởi lệ ngậm ngùi .. ..
    Giúp đời giúp đồng bào thực học
    Nền nhà không thể ngập lũ vùi
    Trị An - Cửu Long thủy văn Nam bộ
    Ăn khổ băng rừng lội suối vẫn vui !
    Thắp Hương Tây Nguyên nguyện ngừng " 'BỌ' xít"
    Luân hồi luân vũ luân lưu bùi ngùi .. ..

    TRIỆU LƯƠNG DÂN
     
  4. Nguyentrian

    Nguyentrian Level 6 Thành viên chính thức

    421
    439
    63
    Trường:
    ĐH KHTN TPHCM
    lâu lắm rồi mới lên diễn đàn...
    Trích Báo Tuổi Trẻ


    Người “biến đất thành đá” đã trở về với đất


    TT - Vậy là chỉ trong một tuần, hai cây đại thụ trong ngành địa chất VN đã vĩnh viễn ra đi: GS-nhà giáo nhân dân Nguyễn Văn Chiển, rồi bây giờ là GS.TS Trần Kim Thạch.


    GS.TS Trần Kim Thạch sinh ngày 1-1-1937 tại Đà Nẵng. Ông là tiến sĩ ĐH Reading (Vương quốc Anh) năm 1964, viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học New York (Hoa Kỳ) năm 1993. Ông nguyên là trưởng ban địa chất Viện ĐH Sài Gòn, phó ban lãnh đạo ĐH Khoa học Sài Gòn, trưởng khoa địa chất ĐH Tổng hợp TP.HCM, trưởng bộ môn trầm tích Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐHQG TP.HCM), nghỉ hưu từ năm 2003. Ông mất ngày 28-7-2009. Linh cữu ông được quàn tại nhà tang lễ chùa Vĩnh Nghiêm, Q.3, TP.HCM. Lễ viếng bắt đầu từ chiều 28-7, sau đó đưa đi hỏa táng tại nghĩa trang Bình Hưng Hòa vào sáng 31-7.

    Thạc sĩ Nguyễn Phát Minh - giảng viên khoa địa chất Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐHQG TP.HCM), một trong những lứa học trò đầu tiên của GS.TS Trần Kim Thạch - ngậm ngùi trước linh cữu của thầy: “Mỗi sáng mai khi thức dậy, hàng triệu người VN đang trông chờ vào các món thực phẩm hằng ngày. Vậy nên mỗi trò hãy tự ý thức về ý nghĩa của việc tìm ra những phương pháp cải tạo đất đai để phục vụ con người. Đã mấy chục năm trôi qua nhưng chúng tôi vẫn nhớ như in những lời căn dặn ấy của thầy…”. Tiễn đưa GS.TS Trần Kim Thạch tại chùa Vĩnh Nghiêm vào tối 28-7 không chỉ có những lớp sinh viên đầu tiên của ĐH Khoa học Sài Gòn vào những năm đầu thập niên 1960 mà còn có rất đông sinh viên của ĐH Khoa học tự nhiên - những người trẻ chưa từng được học thầy.

    Những công trình nghiên cứu về “Địa chất khu đập thủy điện Trị An”, “Đồng vị thủy văn Nam bộ”, “Tài nguyên nước khoáng giải khát miền Nam”… và gần đây nhất là công trình polime hóa vô cơ, trong đó có việc biến đất thành đá nhằm “giúp đồng bào xa xôi ở đồng bằng sông Cửu Long có nền nhà tự tay làm lấy, có sân phơi nông sản cứng như tráng ximăng. Nền nhà ấy, sân phơi ấy có thể bị ngập lũ mà không hỏng, chịu được mưa nắng mà không rã…” như tâm sự của ông lúc sinh thời.

    Chị Kim Sơn, một đồng nghiệp của chúng tôi, từng viết trên báo Tuổi Trẻ cách đây hơn một năm: “Cuối năm 1981, có dịp theo đoàn cán bộ giảng dạy và sinh viên địa chất năm cuối Trường ĐH Tổng hợp TP. HCM đi khảo sát nền móng tuyến đập Trị An, chúng tôi chứng kiến cảnh GS Trần Kim Thạch cùng các cộng sự cả tháng trời băng rừng, lội suối từ tờ mờ sáng đến tối mịt, đêm xuống lại đốt đèn dầu tiếp tục vẽ trên bản đồ đến giữa đêm… Bữa ăn nào cũng chỉ mấy miếng khô chiên, rau luộc. Về tới TP họ lại lao vào làm việc ngày đêm để hoàn tất bản đồ địa chất Trị An…”.

    GS.TS Trần Kim Thạch là vậy. Những cống hiến của ông đang đơm hoa kết trái thì ông đã ra đi. Nói theo thuyết nhà Phật là ông đã trở về với đất, trở về với cát bụi - nơi ông đã sinh ra và gắn trọn đời mình vào đó hầu mang lại lợi ích cho con người.

    TẤN ĐỨC - LÊ VÂN
     
Đã lưu nháp Draft deleted
Đang tải...